مادەی140 ئەبێ جێبەجێ بكرێت بەڵام ئيشی بۆ ناكەین ....!!! ... وتار
مادەی140 ئەبێ جێبەجێ بكرێت بەڵام ئيشی بۆ ناكەین ....!!!
وا مانطي ئاب بةسةر دةضيَ و تةنها سيَ مانط و نيومان دةميَنيَ بؤ جيَبةجيَكردني مادةيةكي دةستوري . كة سيَ لة سةر ضواري خواستةكاني طةلي كورد لة خؤدةطريَت , ئةو هيوا و ئاواتة نةتةوايةتيةي كة ئيَمة هةرِةشة و طورِةشةي لةسةر دةكةين و دةلَيَين ئةبيَ هةرجيَبةجيَ بكريَت , ئةطينا رووبةرِووي شةرِ دةبينةوة لةطةلَ هةرلايةنيَك و هةر دةسةلَاتيَكي دذ بةو ماددة دةستوورية .هةرِةشةكردن ئةبيَ لةسةر زةمينةي نةخشةدانانةوة بكريَت , بةلآم ئيَمةي كورد ضيمان كردووة بؤ ئةوةي لة كؤتايي ئةمسالَدا كؤتايي بةكيَشةي كةركوك بيَنين ؟ ئةبيَ لةثيَش راثرسي لةسةر كوردستانييةتي كةركوك بةلاي كةمةوة لة ماوةي سالَيَكي ثيَشوودا لة كةركوك و قةزاو ناحييةكاني سةر بةكةركوك و قةزا و ناحييةكاني لة كةركوك دابرِاو كؤمسيؤني بالآي هةلَبذاردنةكاني بؤ دابنراية , طةليَك جار وتراوةو نووسراوة لةلايةني رووناكبيراني كوردةوة بيَئةوةي لة كةساني دةسةلآتداري خوَمان يةكيَك هةبيَ طويَ بطريَت , دلَمان خؤشة بةوةي ثيَنج مليَؤن ديناري ئاوارة دةبيَ بةدة مليؤن كةضي كةركوكمان لةبير دةضيَتةوة ضوَن كاري بوَبكةين بةو هيممةتةي كة هةريةكةمان هةولَدةدةين ضوَن ئةو ثارةية وةربطرين وةكو ئاوارة .ئةبواية قةزا دابرِاوةكاني كةركوك خؤيان داوايان بكرداية و ئيدارةي كوردي ثشتطيري ليَيان بكرداية بؤ طةرِانةوة بؤ سةر كةركوك ضونكة ثؤليس و ئاسايش و فةوجةكاني (كفري , كةلار , ضةمضةمالَ) ئاستةنطي عةسكةريان دةبوو لةسةر بار و دؤخي كةركوك , بةطيِرادنةوة ناوضة دابرِاوةكان بؤ سةر كةركوك شةرِي ئةهلي طةر رووشبدات ئةوا هةر لة ثاريَزطاي كةركوكدا دةبوو بةلآم ئيَستا بةشنداريَكردني هيَزةكاني ئةوسيَ قةزاية دةستيَوةردان و بشيَوي كوردستانة لة كةركوكدا ئةمة بة بؤضووني توندرِِةوةكان و لة رووي ياسايشةوة هةريَمي كوردستان بةو كارة تاوانبار دةكريَت . بة برِياري ئةنجومةني وةزيراني عيَراق ئةبيَ طريَبةستة كشتوكالَيةكان تازة بكريَنةوة لةسةر ميَذووي كؤنيان بطةرِيَنةوة بؤ خاوةنة ريَريَنةكانيان , كةضي تاكو ئيَستايش نووسينطةي كةركوكي ماددةي (140) نووسراوتكي نةكردؤتة سةر فةرمانطةي كشت و كالَي (خورماتوو) بؤ نويَكردنةوةي طريَبةستةكان , ئيش كردن ضؤنة ؟ برِيار بةدةستمانةوةية بةلآم ديارة خةريكي ئيش و كاري ترين زةوي و زاري جووتياراني (ئةلبوو سةباح) ناطةريَينةوة لةبةر مةشغولَيةتمان فريا ناكةوين نووسراويَك بكةين بؤ فةرمانطةي كشت و كالَي خورماتوو . تاكو خةلَكيَكي لايدة ئيتر بيريان لةو زةويانة ببرِن ئةطةر كؤميسيَؤنيَك دانةنريَت ئةي سةرذميَري لة كةركوكدا ضؤن دةكريَت , تةنها سةرذميَري كةركوكي ئيَستا بة قةزا و ناحيية دابرِاوةكانةوة ؟ كةي دةطةرِيَنةوة تاكو ئيَستا بةرِةسمي ئيدارةي كوردي داواي خالَة تةمهيدي و ريَخوَشكةرةكاني جيَبةجيَكردني نةكردووة , كةضي هةر دةلَيَين ئةبيَ جيَبةجيَ بكريَت . لة ئةمرِؤذةوة ئةطةر دام و دةزطاي سةرذميَري و هةلَبذاردندابنريَت فرياي ثيَطةياندني ئالييةتةكاني ناكةوين تاكؤتايي ئةم سالَ , ئةمةي كة لةسةر ئاستي شارةكةماندا دةيلَيَين , لة سةر ئاستي كوردستانيش باسمان كردووة بؤية وةكو كورديَكي غةمخوار تكاكارم لة ئيدارةي كوردي ئيَدارةي لة كؤميتةيةك و ناوضة يةكةوة دةست ثيَدةكات تاكو سةرةوة بؤ سةركردايةتي و ئةنجومةني وةزيران و ثارلةماني كوردستان كة ئةم خالآنةي خؤارةوة قؤناغةكاني ميكانيزمي جيَ بة جيَكردني ماددةي (140)ن ئةطينا لة كؤتايي سالَي 2008 يشدا فريا ناكةوين ، مةطةر هةر بلَيَيت بةغداد ئيَمة هاوثةيمانتان بووين بوض جيَبةجيَتان نةكرد ،ئةو خالَانةش ئةمانةن :1- ثةلة كردن لة طيَرِانةوةي قةزا و ناحيية دابرَاوةكاني كةركوك بؤ سةر ثاريَزطاي كةركوك , بةبيَ ئةم خالَة نةسةر ذميَري دةكريَت و نةش راثرسي .2- بةزووترين كات دامةزراندني كؤميسؤني هةلَبذاردنةكان و ئةبيَ سةر بة كةركوك بن نةك هةنديَ قةزا سةر بة تكريت و سليَماني .3- دةستثيَكردن لة ريَطاي نفوسةوة بؤ تةئيدي هةر دةنطدةريَك كة سةرذميَري سالَي 1957ي لة كةركوكدا بووبيَت يان سةر بة كةركوك . تةنها ئةم خالَة بةرِاي من 6 مانطي دةويَ بؤ دابين كردني ليستي دةنطدةران بة شيَوةيةك لةلايةني شؤظيَنيةكانةوة رةخنةي ياسايي ليَنةطيريَت .4- ئةنجامداني سةرذميَري لة كةركوكي طةورةدا بةثيَي نفوسي 57 لةهةمان كات و رؤذدا دابةشكردني (فؤرمي دةنطدان) بةسةر دةنطدةراني هةرخيَزانيَكدا و هةلَطرتني بؤ رؤذي راثرسي .5- بةوكارانةي سةرةوة زةمينةي راثرسيةكي ياسايي نموونةيي ئامادة دةكريَن ئةوكاتة طؤرِةثاني دةربرِيني ئيرادةي خةلَكي كةركوك دةردةكةويَت و ئةبيَتة زةنطي هةق لة طويَي هةر شوضفيضنيةك و كؤنة ثةرستيَكدا . ئةطينا هةرِةشةي بةردةم مايكرؤفؤن و ثةنجة قوتكردنةوةي سةر سةكؤي كورِةكان خزمةتي ماددةي (140) ناكةن بةطويَرةي نةوةي كة بةياسايي و بةنةرمي كاريان بؤ بكريَت . هةرِةشةو طورِةشةمان دةبيَ لةوكاتةدا بيَت كة ثيَيان بلَيَين برِياريَك دةربكةن هةر ضوار قةزا دابرِاوةكة بطةرِيَننةوة سةر كةركوك و ئةوان طيَي ثيَنةدةن ، ئنجا جةختيان ليَبكةين كوَمسيوَني هةلَبذاردنةكان دابنيَن ، لة ثاشاندا سةرذميَري ي بكةن لة كةركوكدا بةم شيَوةية و هةموو ئةم خالَانة كران ، ئةو كاتة دةلَيَين روَذي 15 /12 / 2007 روَذي راثرسية ، بةوة زمانيان دةبرِيَت ، ضونكة خالَة ثيَويستيةكاني راثرسيمان لة ثيَشدا كردبوو .